W skrócie
- Dziennikarz wraca do źródła, które odpowiada szybko, mówi konkretnie i nie wciska reklamy; to jest cały sekret media relations.
- Baza mediów to nie plik z 2000 adresów, tylko kilkudziesięciu dziennikarzy, którzy naprawdę piszą o Twojej branży.
- Polskie prawo prasowe daje prawo do autoryzacji wypowiedzi i do sprostowania, z którego warto umieć korzystać.
- Relacje buduje się miesiącami, a sprawdzają się w dniu kryzysu, gdy dziennikarz dzwoni najpierw do Ciebie.
Jak to działa i dlaczego ma znaczenie
Redakcje mają dziś mniej ludzi i więcej materiału do przygotowania niż kiedykolwiek. Dziennikarz piszący o Twojej branży obsługuje kilka tematów dziennie i korzysta z tych źródeł, które zna, które odbierają telefon i które nie zawiodły go wcześniej. Media relations to proces, w którym firma staje się takim źródłem: ma osobę do kontaktu, przygotowane stanowiska, dane, zdjęcia i eksperta gotowego do rozmowy w ciągu godziny. Wtedy to redakcja dzwoni do firmy, a nie firma wysyła kolejną informację prasową w próżnię.
W ostatnich latach zmieniły się kanały kontaktu i tempo. Wielu dziennikarzy szuka ekspertów przez LinkedIn i grupy zawodowe, a nie przez agencje; zapytania o komentarz mają termin „do 14:00 dzisiaj”, nie „do końca tygodnia”. Redakcje online publikują materiał, a potem go aktualizują, więc wypowiedź dosłana po publikacji wciąż ma szansę się znaleźć. Jednocześnie rośnie ostrożność wobec treści generowanych przez AI, dlatego cytat od prawdziwego, dostępnego eksperta z nazwiskiem jest dla redakcji cenniejszy niż kiedyś. Prawo się nie zmieniło: prawo prasowe nadal daje osobie udzielającej wypowiedzi prawo do autoryzacji dosłownie cytowanych słów, a osobie, której dotyczy materiał, prawo do sprostowania nieścisłych lub nieprawdziwych informacji.
W praktyce buduję relacje od wąskiej listy. Zamiast kupować bazę, czytam przez dwa tygodnie, kto pisze o danej branży w portalach ogólnopolskich, branżowych i regionalnych, co publikował ostatnio i czego mu brakowało w tekstach. Potem przedstawiam firmę nie jako nadawcę komunikatów, ale jako źródło: „jeśli będzie pan pisał o X, mamy dane o Y i eksperta, który odbierze telefon”. Widziałem, jak taka lista 30 nazwisk dała firmie produkcyjnej w ciągu roku więcej publikacji niż wcześniejsze trzy lata masowych wysyłek, a przy awarii w zakładzie dziennikarze zadzwonili najpierw do rzecznika, nie do pracowników.
Kiedy potrzebujesz tej usługi
- Dziennikarze piszą o Twojej branży, cytując konkurencję, a Ty dowiadujesz się o tekście po publikacji.
- Nikt w firmie nie wie, kto odbiera telefon od mediów, więc zapytania giną albo odpowiada przypadkowa osoba.
- W artykule o firmie pojawiły się nieprawdziwe informacje i nie wiesz, jak formalnie zażądać sprostowania.
- Wysyłasz informacje prasowe z ogólnego adresu do ogólnych adresów redakcji i nie masz żadnej odpowiedzi.
- Firma ma ciekawe dane i ekspertów, ale media nie wiedzą o ich istnieniu, bo nikt im tego nie powiedział.
Co dokładnie robię
Mapa mediów i dziennikarzy
Identyfikuję redakcje i konkretne osoby piszące o Twojej branży, w portalach ogólnopolskich, branżowych, regionalnych i w podcastach, z notatką, o czym piszą i jak pracują.
Osoba kontaktowa i procedura
Ustalam, kto w firmie odpowiada mediom, w jakim czasie i w jakim zakresie, oraz jak eskalować trudne pytania; dla mniejszych firm pełnię rolę rzecznika zewnętrznego.
Materiały bazowe
Przygotowuję biogramy ekspertów, opis firmy, zdjęcia w jakości do druku, dane liczbowe i gotowe stanowiska w tematach, o które media pytają najczęściej.
Informacje prasowe i pitch
Piszę informacje prasowe i krótkie propozycje tematów dopasowane do konkretnego dziennikarza, z tytułem, danymi i cytatem gotowym do użycia.
Obsługa zapytań od mediów
Przyjmuję zapytania, przygotowuję odpowiedzi z ekspertem, pilnuję terminów redakcji i, gdy trzeba, prawa do autoryzacji wypowiedzi.
Sprostowania i reakcje na błędy
Gdy w publikacji są nieścisłości, przygotowuję wniosek o sprostowanie zgodnie z prawem prasowym albo rozmawiam z redakcją o korekcie, zależnie od tego, co jest skuteczniejsze.
Spotkania i briefingi
Organizuję spotkania z dziennikarzami, briefingi przy premierach i wizyty w firmie, bo kontakt osobisty buduje relację szybciej niż dziesięć maili.
Jak przebiega współpraca
- 1tydzień 1–2
Mapa mediów i audyt
Analizuję publikacje o branży i firmie, tworzę listę dziennikarzy, sprawdzam, jak firma obsługiwała media dotąd.
- 2tydzień 3–4
Przygotowanie firmy
Ustalam procedurę kontaktu, przygotowuję materiały bazowe, biogramy, zdjęcia i stanowiska, szkolę eksperta z rozmowy z dziennikarzem.
- 3miesiąc 2–3
Nawiązanie relacji
Pierwsze kontakty z dziennikarzami z propozycją tematu, obsługa pierwszych zapytań, spotkania lub briefing.
- 4od miesiąca 4
Utrzymanie
Regularny kontakt z redakcjami, nowe tematy co miesiąc, obsługa bieżących zapytań, raport publikacji i wzmianek.
Czego się spodziewać i kiedy
| Horyzont | Co się dzieje | Czym to mierzę |
|---|---|---|
| 1 miesiąc | Firma ma listę dziennikarzy, osobę kontaktową, procedurę i materiały; jest gotowa odpowiadać mediom w ciągu godzin. | gotowa mapa mediów i materiały bazowe |
| 3 miesiące | Pierwsze publikacje z cytatami ekspertów firmy, pierwsze zapytania przychodzące od dziennikarzy. | liczba kontaktów z redakcjami, liczba publikacji z cytatem |
| 6–12 miesięcy | Firma jest stałym źródłem dla kilku redakcji, dziennikarze dzwonią przy każdym temacie z branży. | zapytania przychodzące miesięcznie, udział w publikacjach branżowych |
Koszt i model rozliczenia
- liczba i rodzaj mediów do obsługi (branżowe, regionalne, ogólnopolskie, zagraniczne)
- czy pełnię rolę rzecznika zewnętrznego, czy wspieram osobę w firmie
- liczba ekspertów do przygotowania i reprezentowania
- intensywność: firma z kilkoma tematami rocznie czy stale obecna w mediach
Wycena obejmuje mapę mediów, materiały bazowe, przygotowanie eksperta i ustaloną miesięczną liczbę godzin na kontakt z redakcjami. Opisz projekt, a dostaniesz wycenę z zakresem prac rozpisanym na etapy.
Najczęstsze błędy, które widzę
- Traktowanie dziennikarza jak kanału reklamowego: prośby o „dodanie linku” i „wspomnienie oferty” w tekście redakcyjnym, po których kontakt się urywa.
- Odpowiedź po terminie redakcji, czyli w praktyce brak odpowiedzi, bo tekst już wyszedł z cytatem kogoś innego.
- Nadużywanie autoryzacji do przepisywania całej wypowiedzi albo blokowania publikacji, co kończy relację z dziennikarzem na zawsze.
- Wysyłka informacji prasowej o rzeczach, które nie są informacją: zmiana logo, nowy pracownik, uczestnictwo w targach.
Kiedy tego nie polecam
- Firma nie chce i nie może wypowiadać się publicznie, na przykład ze względu na umowy z klientami lub politykę centrali. Wtedy lepsze są publikacje własne i artykuły sponsorowane, bez relacji z redakcjami.
- Oczekujesz gwarantowanych publikacji w konkretnych tytułach w konkretnym terminie. Tego nie da relacja z redakcją, tylko zakup powierzchni; polecam wtedy oznaczony artykuł sponsorowany.
- Trwa właśnie kryzys medialny i nie ma jeszcze żadnych relacji. Wtedy potrzebny jest PR kryzysowy; media relations budujemy po opanowaniu sytuacji, żeby następnym razem było inaczej.
Pytania i odpowiedzi
Czym media relations różnią się od PR internetowego?
Media relations to relacje z ludźmi: dziennikarzami i redakcjami, obsługa ich pytań, dostępność, sprostowania. PR internetowy to szerzej obecność firmy w mediach online, w tym treści własne, podcasty, newslettery i wywiady. Media relations są częścią PR, ale można je prowadzić osobno, na przykład w firmie, która ma własny content, a brakuje jej kontaktów z redakcjami.
Czy muszę mieć rzecznika prasowego?
Nie formalnie, ale musi być jedna osoba, która odpowiada mediom, zna stanowiska firmy i ma prawo je przekazać. W mniejszych firmach jest to zwykle właściciel lub osoba od marketingu, którą przygotowuję do tej roli; mogę też pełnić funkcję rzecznika zewnętrznego i przyjmować zapytania w imieniu firmy.
Co to jest autoryzacja wypowiedzi i kiedy mogę z niej skorzystać?
Zgodnie z prawem prasowym osoba udzielająca informacji może zastrzec autoryzację dosłownie cytowanej wypowiedzi, a dziennikarz musi ją umożliwić; na autoryzację są krótkie terminy, dla dzienników liczone w godzinach. Autoryzacja służy sprawdzeniu, czy cytat jest wierny, a nie zmianie zdania ani cenzurowaniu tekstu. Używana z umiarem chroni, nadużywana psuje relację.
Jak uzyskać sprostowanie nieprawdziwej informacji w artykule?
Prawo prasowe daje osobie lub firmie, której dotyczy materiał, prawo do rzeczowego sprostowania nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości; wniosek składa się do redaktora naczelnego w określonym terminie od publikacji, ze wskazaniem treści sprostowania. W wielu przypadkach szybsza jest jednak rozmowa z redakcją i korekta tekstu online; formalny wniosek zostawiam na sytuacje, gdy rozmowa nie działa.
Ile dziennikarzy powinno być w bazie mediów?
Dla większości firm od 20 do 60 nazwisk w pełni wystarczy: osoby, które naprawdę piszą o danej branży w mediach, na których firmie zależy. Baza 2000 adresów z kupionego pliku daje głównie filtr antyspamowy i opinię nadawcy masówek. Lepsza jest mała lista, o której wiem, kto o czym pisze i kiedy ostatnio z nim rozmawiałem.